Nederlandse organisaties staan momenteel voor de vraag: Hoe passen de AVG, de EU Data Act, de Data Governance Act én het Federatief Datastelsel precies in elkaar?

Dagelijks praten we over privacy, data‑toegang en interoperabiliteit. Toch kan in de praktijk bijna niemand duidelijk uitleggen waar het ene kader ophoudt en het andere begint. Die onduidelijkheid beïnvloedt hoe we digitale infrastructuren ontwerpen, data delen tussen publieke en private partijen en vertrouwen opbouwen met burgers.

Daarom bieden we een helder overzicht: geen juridisch jargon, maar een praktische uitleg van hoe deze kaders zich tot elkaar verhouden en wat dit betekent voor organisaties.

De 4 pijlers van data in NL 

1. GDPR / AVG: de basis

De AVG is het fundament. Het beschermt persoonsgegevens en definieert de rechten van burgers. Alle andere Europese datakaders moeten hiermee in lijn zijn.

2. EU Data Act: toegang en hergebruik

Vanaf 12 september 2025 regelt deze wet toegang tot en delen van alle soorten data: persoonlijk, niet‑persoonlijk en commercieel. Doel: data veiliger, eerlijker en breder inzetbaar maken tussen bedrijven, consumenten en overheden.

3. Data Governance Act (DGA): toegang en hergebruik

De DGA vult de Data Act aan door betrouwbare mechanismen voor datadeling te creëren, zoals:

  • gecertificeerde data-intermediairs
  • data-altruïsme-organisaties

Het zorgt ervoor dat data veilig, transparant en gecontroleerd kan bewegen tussen partijen.

4. Federatief datastelstel (FDS): van regels naar praktijk

Het FDS is geen wet, maar een technisch en governance-framework van de Nederlandse overheid. Het vertaalt de regels naar werkende praktijk: architectuurprincipes, standaarden, identity management en interoperabiliteit.

Hoe sluiten ze op elkaar aan?

Zie ze als lagen binnen 1 systeem:

  • AVG beschermt  en stelt grenzen.
  • Data Act verleent eerlijke toegang en bepaalt hergebruik.
  • DGA creëert het governance‑ en vertrouwenskader.
  • FDS levert de technologie en standaarden om dit in de praktijk te laten werken.

Samen vormen zij het raamwerk voor een eerlijke, transparante en interoperabele data-economie. Het Federatief Datastelsel is echter specifiek voor de Nederlandse publieke sector, het blijft wel relevant in de context van dit artikel.

Praktijkvoorbeeld: smart farming

Een Nederlandse boer met een slimme tractor die data verzamelt over bodem, GPS-positie en brandstofverbruik. Hij wil deze data delen met een onderzoeksinstituut en de lokale overheid.

  • Onder de AVG: GPS-data gekoppeld aan een persoon kan persoonsgegevens zijn. Dus: privacyregels, doelbinding, rechten van betrokkenen.
  • Onder de Data Act: De fabrikant moet de boer toegang geven tot alle sensordata die de tractor genereert. De boer mag deze data delen met derden, onder eerlijke voorwaarden.
  • Onder de DGA: Het onderzoeksinstituut kan gebruikmaken van een gecertificeerde data-intermediair om veilig en transparant toegang te krijgen.
  • Met het FDS: Alle partijen gebruiken dezelfde standaarden, API’s, identiteiten en semantiek, waardoor datadeling veilig, interoperabel en verantwoord gebeurt, publiek privaat.

Het resultaat is een conforme, betrouwbare datastroom:

  • privacy beschermd (AVG)
  • toegang geregeld (Data Act)
  • vertrouwen en controle geborgd (DGA)
  • infrastructuur werkt (FDS)

Wat betekent dit voor jouw organisatie? 

Werkt jouw organisatie je met data in overheid, technologie of onderzoek? Dan is dit hét moment om juridische compliance, data governance en technische architectuur met elkaar te verbinden. Deze kaders zijn geen losse gesprekken meer: samen bepalen ze hoe we de komende tien jaar data delen, beschermen en benutten.

Blijf voorop in datamanagement

De ontwikkelingen in datatechnologie gaan razendsnel. Volg onze events om praktische inzichten op te doen, ervaringen uit de praktijk te horen en je organisatie klaar te stomen voor de toekomst.
Bekijk het overzicht van onze komende events.